شیرآلات آتش نشانی

وقتی صحبت از سیستم های آتش نشانی می شود، اغلب نگاه ها به سمت پمپ های قدرتمند، اسپرینکلرها یا تجهیزات اطفای حریق جلب می شود؛ اما حقیقت این است که سرنوشت کل سیستم در لحظه وقوع حریق، به عملکرد قطعاتی وابسته است که کمتر دیده می شوند: شیرآلات آتش نشانی.

تصور کنید در شرایطی که هر ثانیه می تواند از گسترش آتش جلوگیری کند، جریان آب به دلیل یک شیر نامناسب قطع شود، فشار شبکه افت کند یا بخشی از سیستم از مدار خارج شود. نتیجه می تواند خساراتی باشد که هرگز قابل جبران نباشند. به همین دلیل مهندسان ایمنی، شیرآلات آتش نشانی را قلب تپنده شبکه انتقال آب در سیستم های اطفای حریق می دانند.

این تجهیزات وظیفه کنترل، هدایت، قطع و وصل جریان آب و همچنین حفظ فشار مناسب در نقاط مختلف شبکه را بر عهده دارند و کوچک ترین خطا در انتخاب یا عملکرد آن ها می تواند کل سیستم را در حساس ترین لحظه با شکست مواجه کند. به همین علت استانداردهای معتبر جهانی مانند NFPA، UL و FM سخت گیرانه ترین الزامات را برای طراحی، ساخت و بهره برداری از این تجهیزات تدوین کرده اند.

اما کدام شیر برای پروژه شما مناسب تر است؟ تفاوت شیرهای پروانه ای، OS&Y، سیامی و فشارشکن چیست؟

هنگام خرید شیرآلات آتش نشانی باید به چه نکاتی توجه کرد؟ قیمت شیرآلات آتش نشانی چگونه تعیین می شود و چگونه می توان بهترین گزینه را با توجه به بودجه و الزامات فنی انتخاب کرد؟ در ادامه این راهنمای جامع، به تمامی این پرسش ها پاسخ خواهیم داد.

شیرآلات آتش نشانی چیست و چه نقشی در سیستم اطفای حریق دارد؟

شیرآلات آتش نشانی به مجموعه شیرها (Valves) و تجهیزات کنترلی گفته می شود که برای کنترل، قطع، وصل، هدایت، تنظیم فشار و توزیع جریان آب در سیستم های اطفای حریق استفاده می شوند.

این شیرها بخش اصلی شبکه آبرسانی آتش نشانی هستند و بدون آن ها عملکرد صحیح سیستم های اسپرینکلر، فایر هیدرانت، هوزریل و پمپ آتش نشانی امکان پذیر نیست.

در میان انواع مختلف شیرآلات آتش نشانی، شیرهای کشویی OS&Y یکی از پرکاربردترین تجهیزات محسوب می شوند که معمولاً در خطوط مکش و دهش پمپ های آتش نشانی برای ایزوله کردن بخش های مختلف سیستم استفاده می شوند. همچنین شیرهای پروانه ای به دلیل اشغال فضای کمتر و سهولت نصب، گزینه ای مناسب برای خطوط لوله با قطرهای بزرگ هستند.

برای جلوگیری از بازگشت جریان آب و محافظت از پمپ ها و تجهیزات، از شیرهای یک طرفه یا چک ولو استفاده می شود که معمولاً در خروجی پمپ های آتش نشانی نصب می شوند. در سیستم های اسپرینکلر تر نیز شیرهای آلارم چک ولو به کار می روند که علاوه بر جلوگیری از برگشت آب، هنگام فعال شدن اسپرینکلرها و جاری شدن آب، سیگنال هشدار را به سیستم اعلام حریق ساختمان یا تجهیزات هشداردهنده ارسال می کنند.

برای استعلام قیمت اسپرینکلر با بهترین برند و بهترین کیفیت، با کارشناسان صباتام تماس بگیرید.

در ساختمان های مرتفع یا شبکه هایی که فشار آب در نقاط مختلف متفاوت است، از شیرهای فشارشکن برای کاهش و تثبیت فشار استفاده می شود تا از آسیب به تجهیزات و لوله ها جلوگیری شود. در مقابل، شیرهای اطمینان یا فشارشکن تخلیه ای وظیفه دارند در صورت افزایش بیش از حد فشار، بخشی از آب را تخلیه کرده و از ایجاد خسارت در سیستم جلوگیری کنند.

بخش دیگری از شیرآلات آتش نشانی شامل شیرهای هیدرانت است که به عنوان نقطه برداشت آب برای نیروهای آتش نشانی روی رایزرها یا هیدرانت های محوطه نصب می شوند. همچنین شیرهای سیامی یا Fire Department Connection امکان تزریق آب از طریق خودروهای آتش نشانی به شبکه اطفای حریق ساختمان را فراهم می کنند و در شرایط اضطراری نقش بسیار مهمی در تأمین آب سیستم دارند.

مهم ترین وظایف شیرآلات آتش نشانی

شیرآلات آتش نشانی به عنوان یکی از مهم ترین اجزای سیستم اطفای حریق وظیفه مدیریت جریان آب از منبع تأمین تا محل حریق را بر عهده دارند. این تجهیزات تعیین می کنند که آب در چه زمانی وارد شبکه شود، با چه فشاری در سیستم جریان پیدا کند و به کدام بخش از ساختمان یا تأسیسات هدایت شود. در واقع عملکرد صحیح پمپ ها، اسپرینکلرها و سایر تجهیزات اطفای حریق تا حد زیادی به عملکرد درست شیرآلات وابسته است.

علاوه بر کنترل و قطع و وصل جریان آب، شیرآلات آتش نشانی از بروز مشکلاتی مانند افت فشار، توزیع نامناسب آب و برگشت جریان در شبکه جلوگیری می کنند. این تجهیزات امکان جداسازی بخش های مختلف سیستم برای تعمیرات و نگهداری را فراهم کرده و در شرایط اضطراری، آب مورد نیاز جعبه های آتش نشانی، هیدرانت ها و اسپرینکلرها را با دبی و فشار مناسب تأمین می کنند. همچنین با هدایت صحیح جریان در نقاط مختلف شبکه، باعث می شوند عملیات اطفای حریق با سرعت و اثربخشی بیشتری انجام شود.

به همین دلیل استفاده از شیرآلات استاندارد و دارای تأییدیه های معتبر بین المللی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا این تجهیزات نقش مستقیمی در افزایش ایمنی، قابلیت اطمینان و عملکرد پایدار سیستم اطفای حریق دارند و اطمینان می دهند که شبکه در لحظه وقوع حریق بدون اختلال، نشتی یا افت فشار به وظیفه خود عمل خواهد کرد.

•  قطع و وصل جریان آب
• کنترل فشار شبکه
• جلوگیری از برگشت جریان
• تأمین آب مورد نیاز آتش نشانان
• تقسیم و هدایت جریان در بخش های مختلف سیستم
• افزایش ایمنی و قابلیت اطمینان شبکه اطفای حریق

استفاده از شیرآلات استاندارد و دارای تأییدیه معتبر باعث می شود سیستم در شرایط بحرانی بدون افت فشار یا خرابی عملکرد خود را حفظ کند.

معرفی جامع انواع شیرآلات آتش نشانی

1. شیر ایستاده آتش نشانی (Fire Hydrant)

کاتالوگ شیر هیدرانت آتش نشانی weflo

کاتالوگ شیر هیدرانت آتش نشانی weflo

برای استعلام قیمت شیر هیدرانت آتش نشانی روی عکس زیر کلیک کنید.

Fire Hydrant همان شیر آب اضطراری مخصوص آتش نشانان است که در فضای باز نصب می شود تا هنگام حریق بتوانند حجم زیادی از آب را در کوتاه ترین زمان دریافت کننداین . این شیر یکی از مهم ترین تجهیزات تأمین آب در سیستم های اطفای حریق است که به عنوان نقطه دسترسی سریع آتش نشانان به آب شبکه آبرسانی یا مخزن آتش نشانی عمل می کند.

شیرهای ایستاده  به صورت عمودی در محوطه ساختمان ها، شهرک های صنعتی، انبارها، پالایشگاه ها، مراکز تجاری و معابر شهری نصب می شود. در زمان وقوع حریق، نیروهای آتش نشانی شیلنگ های خود را به خروجی های هیدرانت متصل کرده و حجم زیادی از آب را مستقیماً از شبکه تأمین می کنند.

شیر آتش نشانی هیدرانت از یک بدنه اصلی، شیر قطع و وصل داخلی، خروجی های رزوه ای یا کوپلینگ مخصوص آتش نشانی و درپوش های محافظ تشکیل شده است. با باز شدن شیر، آب با دبی و فشار مناسب در اختیار آتش نشانان قرار می گیرد.

به طور کلی هیدرانت ها به دو نوع اصلی تقسیم می شوند:

هیدرانت خشک (Dry Barrel Hydrant) که بیشتر در مناطق سردسیر استفاده می شود و آب در حالت عادی داخل بدنه آن قرار ندارد تا از یخ زدگی جلوگیری شود.

هیدرانت تر (Wet Barrel Hydrant) که در مناطق گرمسیر کاربرد دارد و بدنه آن همیشه پر از آب است.
در پروژه های ساختمانی و صنعتی معمولاً هیدرانت ها مطابق الزامات استاندارد National Fire Protection Association NFPA 24 و الزامات سازمان آتش نشانی طراحی و نصب می شوند. فاصله، تعداد و محل نصب هیدرانت ها بر اساس مساحت سایت، ریسک حریق و دسترسی خودروهای آتش نشانی تعیین می شود.

مزایای اصلی شیر ایستاده آتش نشانی عبارت اند از:

•  تأمین سریع آب برای عملیات اطفای حریق
• امکان اتصال مستقیم خودروهای آتش نشانی
• افزایش پوشش آتش نشانی در محوطه های بزرگ
• کاهش زمان واکنش در شرایط اضطراری
• قابلیت استفاده در تست و بهره برداری شبکه آتش نشانی

2. شیر سیامی (Siamese Valve) یا شیر دو قلو

شیر سیامی یا Siamese Valve یکی از مهم ترین اتصالات آتش نشانی است که برای تأمین آب سیستم اطفای حریق از طریق خودروهای آتش نشانی استفاده می شود.

شیر سیامی یا Siamese Valve که در سیستم های آتش نشانی به آن Fire Department Connection / FDC هم می گویند، در واقع یک نقطه اتصال بیرونی برای ورود آب خودروی آتش نشانی به داخل سیستم اطفای حریق ساختمان است.

فرض کنید داخل یک ساختمان سیستم اسپرینکلر، رایزر آتش نشانی یا جعبه آتش نشانی وجود دارد. این سیستم ها معمولاً از مخزن، پمپ آتش نشانی ساختمان و شبکه لوله کشی ساختمان تغذیه می شوند. اما در زمان حریق ممکن است فشار آب کم شود، پمپ ساختمان از کار بیفتد، مخزن کافی نباشد یا آتش نشان ها بخواهند آب بیشتری وارد سیستم کنند. در این حالت خودروی آتش نشانی جلوی ساختمان می آید، شیلنگ خود را به شیر سیامی وصل می کند و با پمپ خودرو، آب را با فشار وارد شبکه اطفای حریق ساختمان می کند.

به زبان ساده:

شیر سیامی یعنی ورودی کمکی آب آتش نشانی به ساختمان.

ظاهر شیر سیامی معمولاً به این شکل است که دو عدد ورودی کنار هم قرار دارد. به همین دلیل به آن «دو قلو» یا Siamese می گویند. این دو ورودی به یک خروجی مشترک وصل می شوند و آن خروجی وارد لوله کشی سیستم اطفای حریق ساختمان می شود.

مثلاً دو شیلنگ از خودروی آتش نشانی به دو دهانه شیر سیامی وصل می شود. آب از هر دو دهانه وارد بدنه شیر می شود، سپس در یک مسیر مشترک جمع می شود و به سمت رایزر، اسپرینکلر یا شبکه داخلی ساختمان می رود.

نکته مهم این است که شیر سیامی معمولاً خروجی آب برای مصرف مستقیم نیست؛ یعنی مثل هیدرانت نیست که آتش نشان از آن آب بگیرد. برعکس، شیر سیامی برای این است که آتش نشان آب را وارد ساختمان کند.

هیدرانت = آتش نشان از آن آب می گیرد.

شیر سیامی = آتش نشان از طریق آن آب را به ساختمان می دهد.

داخل مسیر شیر سیامی یک شیر چک ولو یا شیر یک طرفه کار گزاشته میشود تا آب سیستم ساختمان ،از دهانه های بیرونی خارج نشود. به این معنی که مسیر فقط اجازه می دهد آب از بیرون وارد سیستم شود، نه اینکه آب داخل ساختمان از شیر سیامی بیرون بزند.

اجزای اصلی شیر سیامی عبارتند از : دو ورودی برای اتصال شیلنگ آتش نشانی، کوپلینگ یا رزوه اتصال، درپوش محافظ، بدنه اصلی، مسیر خروجی مشترک، چک ولو، و گاهی پلاک یا نوشته ای که مشخص می کند این اتصال مربوط به کدام سیستم است؛ مثلاً Sprinkler، Standpipe یا Fire Pump Connection.

محل نصب شیر سیامی معمولاً در نمای بیرونی ساختمان، نزدیک ورودی اصلی یا جایی است که خودرو آتش نشانی بتواند راحت به آن دسترسی داشته باشد. نباید پشت دیوار، درخت، تابلو، نرده یا مانع مخفی شود. در زمان حریق، آتش نشان باید خیلی سریع آن را پیدا کند و شیلنگ را وصل کند.

شیر سیامی بیشتر در ساختمان هایی استفاده می شود که سیستم اسپرینکلر، استندپایپ، رایزر تر یا خشک، جعبه آتش نشانی و شبکه اطفای حریق ثابت دارند. در ساختمان های بلند، مراکز تجاری، بیمارستان ها، انبارها، پارکینگ ها، هتل ها و کارخانه ها این تجهیز اهمیت زیادی دارد.

یک مثال ساده:

ساختمانی ۱۰ طبقه آتش گرفته است. سیستم اسپرینکلر فعال شده و آب مصرف می کند. آتش نشان ها می رسند و می بینند برای کنترل بهتر حریق باید فشار بیشتری وارد شبکه شود. شیلنگ خودروی آتش نشانی را به شیر سیامی جلوی ساختمان وصل می کنند. پمپ خودرو روشن می شود و آب با فشار وارد لوله کشی ساختمان می شود. حالا اسپرینکلرها و رایزرها آب بیشتری دریافت می کنند و عملیات اطفا بهتر انجام می شود.

پس نقش شیر سیامی این است که در شرایط بحرانی، سیستم اطفای حریق ساختمان فقط وابسته به پمپ و مخزن داخلی نباشد و بتواند از پمپ و منبع آب خودرو آتش نشانی هم کمک بگیرد.

در یک جمله:

شیر سیامی یا شیر دو قلو، اتصال کمکی آتش نشانی برای تزریق آب از خودروی آتش نشانی به داخل شبکه اسپرینکلر، رایزر یا سیستم اطفای حریق ساختمان است.

ویژگی های شاخص این شیر عبارتند از :

•  دارای دو ورودی مستقل
• افزایش ظرفیت تأمین آب در شرایط اضطراری
• اتصال سریع به خودروهای آتش نشانی
• جلوگیری از افت فشار در شبکه داخلی ساختمان

3. شیرهای فشار شکن (Pressure Reducing Valve - PRV)

کاتالوگ شیر فشار شکن فلنجی weflo

برای استعلام قیمت شیر فشار شکن فلنجی روی عکس زیر کلیک کنید.

شیر فشارشکن فلنجی یا Pressure Reducing Valve (PRV) یکی از مهم ترین شیرهای سیستم آتش نشانی است که وظیفه آن کاهش فشار آب و ثابت نگه داشتن آن در مقدار مورد نیاز است.

برای اینکه دقیق متوجه شوید ، اول باید مشکل را بشناسیم.

فرض کن یک ساختمان ۲۰ طبقه داریم. برای اینکه آب به طبقه بیستم برسد، پمپ آتش نشانی باید فشار زیادی تولید کند. حالا همین فشار زیاد در طبقه اول هم وجود دارد.

مثلاً:فشار طبقه بیستم با 16 بار به طور مناسب آبرسانی میشود و اما فشار 16 بار برای طبقه اول بسیار زیاد است.

این فشار زیاد می تواند باعث شود:

• شیلنگ آتش نشانی از دست آتش نشان خارج شود.
• اتصالات آسیب ببینند.
• شیرها نشتی پیدا کنند.
• اسپرینکلرها خارج از محدوده طراحی کار کنند.

اینجاست که شیر فشارشکن وارد عمل می شود.

فرض کن فشار ورودی شیر 16 بار است اما ما می خواهیم حین ورود آب به شیر فقط 8 بار داشته باشیم ، این جا است که شیر فشار شکن وارد عمل شده و فشار آب ورودی را روی 8 بار ثابت نگه میدار .

کاربرد این شیر در آتش نشانی به شرح زیر است :

• در رایزر ساختمان های بلند که طبقات پایین با فشار بسیار زیاد آب مواجه میشوند .
• هوزریل و جعبه های آتش نشانی برای کنترل شلنگ های آتش نشانی استفاده میشوند .

شیر فشارشکن (PRV) و شیر اطمینان (Relief Valve) از جمله تجهیزاتی هستند که اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند. در حالی که وظیفه شیر فشارشکن، کاهش و تثبیت فشار خروجی در مقدار تنظیم شده است، شیر اطمینان تنها در شرایط افزایش بیش از حد فشار فعال شده و با تخلیه سیال از سیستم محافظت می کند. آشنایی با تفاوت عملکرد این دو ولو برای طراحی صحیح و بهره برداری ایمن از سیستم های آتش نشانی ضروری است .

4. شیر پروانه ای (Butterfly Valve)

کاتالوگ شیر پروانه ای فلنج دار weflo

کاتالوگ شیر پروانه ای فلنج دار weflo

برای استعلام قیمت شیر پروانه ای فلنج دار روی عکس زیر کلیک کنید.

شیر پروانه ای فلنج دار (Butterfly Valve) یکی از پرکاربردترین شیرآلات در سیستم های آتش نشانی است که وظیفه اصلی آن قطع و وصل جریان آب در شبکه اطفای حریق می باشد.

تصور کنید داخل یک لوله بزرگ آب در حال جریان است. در وسط این لوله یک دیسک دایره ای قرار دارد که شبیه پروانه یا یک صفحه گرد است. وقتی این دیسک موازی با مسیر آب قرار بگیرد، آب به راحتی عبور می کند. اما وقتی ۹۰ درجه بچرخد و عمود بر مسیر آب قرار گیرد، جریان آب را متوقف می کند.

به همین دلیل به آن «شیر پروانه ای» می گویند.

در سیستم های آتش نشانی این شیر در ورودی و خروجی رایزرهای اسپرینکلر - خطوط اصلی توزیع آب آتش نشانی - اتاق پمپ آتش نشانی - زون بندی شبکه اطفا - قبل و بعد از تجهیزات خاص مانند فلوسوئیچ و شیرهای کنترل
مزایای شیر پروانه ای در سیستم اطفا حریق ، وزن کمتر ، قیمت مناسب تر، نصب آسان تر،اشغال فضای کمتر و عملکرد سریع (Quarter Turn) است این شیرها در اندعزه های مختلف از 4 تا 12 اینچ در بازار عرضه میشوند .

برای این شیر یک محدودیت بسیار مهم وجود دارد . دیسک شیر همیشه داخل مسیر جریان آب باقی می ماند. بنابراین افت فشار آن کمی بیشتر از شیر کشویی است. به همین دلیل در خطوط مکش پمپ آتش نشانی معمولاً طبق استانداردهای NFPA 20 استفاده از شیر پروانه ای توصیه نمی شود و معمولاً از شیر کشویی OS&Y استفاده می کنند.

در سیستم های دارای تأییدیه UL/FM، شیر پروانه ای معمولاً به یک سوئیچ نظارتی (Tamper Switch) مجهز است. این سوئیچ دائماً وضعیت شیر را کنترل می کند. اگر شخصی شیر را ببندد یا حتی کمی از حالت کاملاً باز خارج کند، پنل اعلام حریق هشدار نظارتی (Supervisory Signal) صادر می کند تا شبکه اطفا بدون آب نماند.

در برندهای دارای تأییدیه UL/FM مانند WEFLO، دیسک معمولاً از چدن داکتیل با روکش اپوکسی ساخته می شود و نشیمنگاه آن از لاستیک EPDM است تا آب بندی کامل در فشارهای بالای سیستم های آتش نشانی فراهم شود.

به زبان ساده، شیر پروانه ای در سیستم آتش نشانی مثل یک «کلید روشن و خاموش بزرگ برای آب» است که با یک چرخش ۹۰ درجه ای می تواند کل یک زون یا حتی کل شبکه اطفا را از مدار خارج یا وارد مدار کند. به همین دلیل وجود تمپر سوئیچ روی آن بسیار حیاتی است.

و اما یک سوال مهم، عملکرد شیر OS&Y و شیر پروانه ای با هم تفاوت دارند ؟

بله، از نظر وظیفه اصلی تقریباً یک کار انجام می دهند: هر دو برای قطع و وصل جریان آب در سیستم آتش نشانی استفاده می شوند. اما از نظر مکانیزم عملکرد، افت فشار، سرعت عملکرد و محل نصب تفاوت های مهمی دارند.

5. شیر دروازه ای OS&Y

کاتالوگ شیر دروازه ای OS&Y برند weflo

کاتالوگ شیر دروازه ای OS&Y برند weflo

کاتالوگ شیر دروازه ای OS&Y برند weflo

برای استعلام قیمت شیر دروازه ای OS&Y روی عکس زیر کلیک کنید.

شیر دروازه ای یا Gate Valve یکی از پرکاربردترین شیرآلات در سیستم های آتش نشانی، تأسیسات صنعتی و شبکه های انتقال آب است که برای قطع یا وصل کامل جریان سیال مورد استفاده قرار می گیرد. این شیر به گونه ای طراحی شده است که یک صفحه یا زبانه فلزی (Gate) در مسیر جریان حرکت کرده و با بالا یا پایین رفتن، مسیر عبور آب را کاملاً باز یا کاملاً مسدود می کند.

در حالت باز، زبانه شیر به طور کامل از مسیر جریان خارج می شود و آب تقریباً بدون افت فشار از داخل لوله عبور می کند. به همین دلیل شیرهای دروازه ای برای خطوط اصلی انتقال آب و سیستم های اطفای حریق گزینه ای ایده آل محسوب می شوند. در مقابل، زمانی که شیر بسته می شود، زبانه به صورت کامل در مسیر جریان قرار گرفته و عبور آب را متوقف می کند.

یکی از مهم ترین ویژگی های شیر دروازه ای این است که برای کار در وضعیت کاملاً باز یا کاملاً بسته طراحی شده است. استفاده از این شیر برای تنظیم یا کنترل دبی جریان توصیه نمی شود، زیرا نیمه باز ماندن آن می تواند باعث سایش دیسک، ایجاد ارتعاش و کاهش عمر مفید شیر شود.

در سیستم های آتش نشانی مطابق استانداردهای NFPA، شیرهای دروازه ای به دلیل قابلیت اطمینان بالا، افت فشار ناچیز و امکان تشخیص وضعیت باز یا بسته بودن، به طور گسترده در خطوط مکش و رانش پمپ های آتش نشانی، رایزرها و شبکه های اصلی توزیع آب مورد استفاده قرار می گیرند. رایج ترین نوع این شیر در سیستم های فایرفایتینگ، شیر دروازه ای OS&Y (Outside Screw and Yoke) است که با بالا آمدن ساقه شیر، وضعیت باز بودن آن به راحتی قابل مشاهده است.

مزایای شیر دروازه ای:

• افت فشار بسیار کم در حالت باز
• آب بندی مناسب و مطمئن
• مناسب برای خطوط با دبی بالا
• طول عمر زیاد
• قابلیت استفاده در سایزهای بزرگ
•  امکان تشخیص وضعیت باز و بسته بودن در نوع OS&Y

کاربرد شیر دروازه ای در سیستم های آتش نشانی:

در سیستم های اطفای حریق، شیرهای دروازه ای معمولاً در نقاط زیر نصب می شوند:

• خط مکش پمپ آتش نشانی
• خط رانش پمپ
• ورودی و خروجی مخازن ذخیره آب
• رایزرهای آتش نشانی
• شبکه های توزیع آب فایرفایتینگ
• خطوط تغذیه اسپرینکلر

به طور خلاصه، شیر قطع کن os&y یک شیر ایزوله کننده (Isolation Valve) است که وظیفه اصلی آن قطع و وصل کامل جریان آب با حداقل افت فشار بوده و به همین دلیل یکی از اجزای کلیدی در سیستم های آتش نشانی و تأسیسات صنعتی به شمار می رود، که اگر مفهوم اسمش را بفهمید، عملکردش کاملاً روشن می شود.

OS&Y مخفف Outside Screw & Yoke است، یعنی:

1. Outside Screw رزوه ساقه شیر بیرون بدنه قرار دارد.
2. Yoke قطعه نگهدارنده ای که ساقه روی آن حرکت می کند.

مهم ترین ویژگی این شیر این است که از روی ظاهر آن می توان فهمید باز است یا بسته. به همین دلایل NFPA استفاده از این شیر را برای نقاط حیاتی سیستم آتش نشانی بسیار مناسب می داند.

6. شیر یکطرفه (Check Valve)

کاتالوگ شیر یکطرفه آتش نشانی برند weflo

کاتالوگ شیر یکطرفه برند weflo

برای استعلام قیمت شیر یک طرفه روی عکس زیر کلیک کنید.

شیر یک طرفه یا Check Valve یکی از مهم ترین شیرآلات مورد استفاده در سیستم های آتش نشانی، پمپ خانه ها و شبکه های انتقال آب است که وظیفه آن جلوگیری از برگشت جریان سیال در لوله ها است. این شیر به صورت کاملاً خودکار عمل می کند و برای باز و بسته شدن نیازی به اپراتور، اهرم یا موتور ندارد.

عملکرد شیر یک طرفه بسیار ساده است. زمانی که فشار آب از سمت ورودی بیشتر از سمت خروجی باشد، دیسک یا دریچه داخلی شیر باز شده و آب عبور می کند. اما به محض اینکه جریان متوقف شود یا آب بخواهد در جهت عکس حرکت کند، دیسک به صورت خودکار بسته شده و از برگشت آب جلوگیری می کند.

در سیستم های آتش نشانی، برگشت جریان آب می تواند مشکلات جدی ایجاد کند؛ از جمله تخلیه آب خطوط، آسیب به پمپ ها، ایجاد ضربه قوچ (Water Hammer) و حتی آلودگی منابع آب. به همین دلیل استفاده از شیرهای یک طرفه در نقاط حساس سیستم کاملاً ضروری است.

عملکرد شیر یکطرفه

تصور کنید یک پمپ آتش نشانی در حال کار است. آب با فشار از پمپ خارج شده و وارد شبکه اطفای حریق می شود. در این حالت فشار جریان باعث باز شدن دیسک شیر یک طرفه می شود.

اما زمانی که پمپ خاموش می شود، تمایل طبیعی آب این است که به سمت عقب و داخل پمپ بازگردد. در این لحظه دیسک شیر تحت تأثیر وزن خود، فنر داخلی یا فشار معکوس آب بسته شده و مسیر برگشت را مسدود می کند.
به همین دلیل شیر یک طرفه را می توان به دری دانست که فقط اجازه عبور آب در یک جهت را می دهد.

مزایای شیر یک طرفه

• جلوگیری از برگشت جریان آب
• محافظت از پمپ ها و تجهیزات
• کاهش خطر ضربه قوچ
• جلوگیری از تخلیه خطوط لوله
• عملکرد کاملاً خودکار
• افزایش ایمنی و پایداری سیستم

کاربرد شیر یک طرفه در سیستم های آتش نشانی

در سیستم های اطفای حریق، شیرهای یک طرفه معمولاً در موارد زیر استفاده می شوند:

• خروجی پمپ های آتش نشانی
• خروجی پمپ جوکی (Jockey Pump)
• خروجی پمپ دیزل
• خطوط تغذیه مخازن آب
•  رایزرهای آتش نشانی
• سیستم های اسپرینکلر
•  اتصال شبکه آتش نشانی به منابع آب شهری

شیر های یکطرفه در انواع مختلف به بازار عرضه میشوند 

Swing Check Valve لولایی

متداول ترین نوع شیر یک طرفه است که دیسک آن مانند یک درب لولایی باز و بسته می شود و در بسیاری از سیستم های آتش نشانی مورد استفاده قرار می گیرد.

Dual Plate Check Valve دوبل دیسکی

دارای دو نیم دیسک فنردار است و به دلیل ابعاد کوچک و وزن کمتر در فضاهای محدود کاربرد زیادی دارد.

Lift Check Valve بالارونده

دیسک به صورت عمودی حرکت می کند و بیشتر در خطوط با فشار بالا استفاده می شود.

Silent Check Valve بی صدا

دارای فنر داخلی بوده و با بسته شدن سریع از ایجاد ضربه قوچ و صدای ناشی از برگشت جریان جلوگیری می کند.

جایگاه شیر یک طرفه در پمپ آتش نشانی

در یک پمپ خانه آتش نشانی مطابق استاندارد NFPA 20، شیر یک طرفه معمولاً بلافاصله بعد از خروجی پمپ و قبل از شیر قطع و وصل اصلی نصب می شود. این چیدمان باعث می شود پس از خاموش شدن پمپ، آب تحت فشار شبکه به سمت پمپ بازنگردد و از آسیب دیدن تجهیزات جلوگیری شود.

به طور خلاصه، شیر یک طرفه یکی از مهم ترین تجهیزات حفاظتی در سیستم های آتش نشانی است که با جلوگیری از برگشت جریان آب، از پمپ ها، لوله کشی و کل شبکه اطفای حریق محافظت می کند و نقش مهمی در حفظ عملکرد پایدار سیستم دارد.

7. چک آلارم ولو (Alarm Check Valve)

کاتالوگ چک آلارم ولو برند weflo

کاتالوگ چک آلارم ولو برند weflo

برای استعلام قیمت چک آلارم ولو روی عکس زیر کلیک کنید.

وت چک آلارم ولو یا Alarm Check Valve یک نوع ویژه از شیر یک طرفه است که در سیستم های اسپرینکلر تر (Wet Pipe Sprinkler System) استفاده می شود. این شیر علاوه بر جلوگیری از برگشت آب، وظیفه دارد هنگام فعال شدن اسپرینکلرها و جاری شدن آب در شبکه، یک آلارم هشدار ایجاد کند.
به بیان ساده، Alarm Check Valve در واقع ترکیبی از دو تجهیز است:

• شیر یک طرفه (Check Valve) برای جلوگیری از برگشت جریان
• سیستم اعلام حریق هیدرولیکی یا الکتریکی برای اعلام فعال شدن اسپرینکلر

عملکرد این شیر به شرح زیر است :

در حالت عادی، شبکه اسپرینکلر از آب پر است اما هیچ جریانی وجود ندارد. دیسک شیر در وضعیت بسته قرار دارد و آب پشت شیر متوقف است.

وقتی در اثر حریق، دمای محیط بالا می رود و حباب اسپرینکلر می ترکد:

1. آب در لوله ها به جریان می افتد.
2. فشار آب باعث باز شدن دیسک Alarm Check Valve می شود.
3. بخشی از آب وارد خط آلارم (Alarm Line) می شود.
4. این آب یک زنگ مکانیکی (Water Motor Gong) یا سوئیچ فشار الکتریکی را فعال می کند.
5. سیستم اعلام می کند که یکی از اسپرینکلرها عمل کرده است.

تفاوت شیرهای چک آلارم ولو و آلارم ولو در چیست ؟

اجزا اصلی شیرهای چک آلارم ولو 

1. بدنه شیر
2. دیسک یک طرفه
3. محفظه تأخیر (Retard Chamber)
4. سوئیچ فشار (Pressure Switch)
5. زنگ هیدرولیکی (Water Motor Gong)
6. شیرهای تست و تخلیه
7. گیج های فشار ورودی و خروجی

چک آلارم ولو معمولاً در ورودی هر زون اسپرینکلر تر نصب می شود و مطابق استاندارد NFPA 13 یکی از تجهیزات اصلی سیستم های اسپرینکلر تر محسوب می شود.

به بیان ساده :

Gate Valve → قطع و وصل جریان آب

Check Valve → جلوگیری از برگشت آب

Alarm Check Valve → جلوگیری از برگشت آب + اعلام فعال شدن اسپرینکلرها

به همین دلیل Alarm Check Valve را می توان «قلب کنترل و اعلام عملکرد سیستم اسپرینکلر تر» دانست.

8. شیر تخلیه و تست (Test & Drain Valve)

کاتالوگ شیر تخلیه تست و درین

برای استعلام قیمت شیر تخلیه تست و درین روی عکس زیر کلیک کنید.

شیر تست و درین یکی از مهم ترین تجهیزات جانبی در سیستم های اسپرینکلر آتش نشانی است که برای آزمایش عملکرد سیستم و تخلیه آب شبکه استفاده می شود. این شیر معمولاً در انتهای هر زون اسپرینکلر نصب می شود تا بازرس یا تکنسین بتواند بدون ایجاد حریق واقعی، عملکرد سیستم را بررسی کند.

مطابق استاندارد NFPA 13، سیستم های اسپرینکلر باید به گونه ای طراحی شوند که امکان تست دوره ای و تخلیه آب آن ها وجود داشته باشد و شیر Test & Drain دقیقاً برای همین منظور طراحی شده است.

شیر تست و درین چه کاری انجام می دهد؟

این شیر معمولاً سه وضعیت اصلی دارد:

1- حالت بسته (OFF)

در این وضعیت هیچ آبی از شیر عبور نمی کند و سیستم در حالت عادی بهره برداری قرار دارد.

2- حالت تست (TEST)

در این حالت آب از یک اوریفیس کوچک عبور می کند که اندازه آن دقیقاً معادل دهانه یک اسپرینکلر واقعی است.

بنابراین سیستم تصور می کند یک اسپرینکلر باز شده است.

نتیجه:

• Alarm Check Valve فعال می شود.
• Water Motor Gong به صدا درمی آید.
• Pressure Switch عمل می کند.
• سیگنال به پنل اعلام حریق ارسال می شود.

اما حجم آب خروجی بسیار کمتر از تخلیه کامل شبکه است.

این تست برای اطمینان از عملکرد صحیح Alarm Check Valve و Pressure Switch و Water Motor Gong و مسیرهای آبرسانی انجام می شود.

3- حالت تخلیه (DRAIN)

در این وضعیت مسیر خروجی کاملاً باز می شود و آب موجود در لوله های زون تخلیه می شود.
از این حالت برای موارد زیر استفاده می شود:

• تعمیرات شبکه
• تعویض اسپرینکلرها
• تخلیه آب قبل از سرویس
• جلوگیری از یخ زدگی در برخی شرایط
• خروج آب پس از تست

چرا به آن "Inspector's Test" می گویند؟

زیرا بازرس سیستم آتش نشانی می تواند بدون شکستن یک اسپرینکلر واقعی، شرایط عملکرد آن را شبیه سازی کند.
در واقع:

 باز کردن شیر TEST = باز شدن اسپرینکلر واقعی

محل نصب شیر تست و درین در سیستم اسپرینکلر تر معمولاً در دورترین نقطه هیدرولیکی هر زون است .
دلیل نصب در دورترین نقطه این است که عملکرد کل شبکه مورد ارزیابی قرار گیرد.

اجزا اصلی شیر تست و درین

1. شیر توپی یا بال ولو
2. اوریفیس تست معادل اسپرینکلر
3. خروجی تخلیه
4. نشانگر وضعیت OFF / TEST / DRAIN
5. اتصالات لوله کشی

در مدل های مدرن، عملکردهای OFF، TEST و DRAIN به همراه اوریفیس شبیه ساز اسپرینکلر، در یک بدنه یکپارچه تعبیه شده اند. این طراحی نیاز به مونتاژ چندین قطعه مجزا را حذف کرده و نصب سریع تر، اشغال فضای کمتر و قابلیت اطمینان بالاتری را فراهم می کند.

تفاوت حالت تست و درین 

9. شیر زاویه دار (Angle Valve) مخصوص جعبه فایرباکس

در ساختمان های مسکونی، تجاری و صنعتی معمولاً پشت درب فایرباکس این قطعات را می بینید :

• شیر زاویه دار (Angle Valve)
• شیلنگ آتش نشانی
• قرقره هوزریل (در برخی مدل ها)
• نازل

شیرزاویه ای یکی از مهم ترین شیرهای مورد استفاده در جعبه های آتش نشانی (Fire Hose Cabinet) است. این شیر روی رایزر آتش نشانی نصب می شود و محل اتصال شیلنگ آتش نشانی به شبکه آب ساختمان است. در این شیر، ورودی و خروجی نسبت به هم زاویه ۹۰ درجه دارند؛ به همین دلیل به آن «شیر زاویه ای» گفته می شود. آب از قسمت پایین وارد شیر شده و از خروجی جانبی به شیلنگ یا هوزریل منتقل می شود.

عملکرد این شیر بسیار ساده است . در حالت عادی شیر بسته است و هنگام حریق، آتش نشان یا کاربر جعبه آتش نشانی، فلکه را باز می کند پس آب وارد شیلنگ شده و از نازل خارج می شودو در مرحله آخر با بستن شیر، جریان آب قطع می شود.

اجزای اصلی شیر زاویه دار 

•  بدنه چدنی یا برنجی
• فلکه دستی
• شفت
• دیسک آب بندی
• نشیمنگاه
• خروجی رزوه دار برای اتصال شیلنگ

انواع رایج شیر زاویه دار

• Angle Hose Valve (Landing Valve) برای اتصال شیلنگ تخت آتش نشانی
• Angle Hose Reel Valve برای اتصال هوزریل های قرقره ای
• Pressure Restricting Angle Valve که در ساختمان های بلند برای محدود کردن فشار استفاده می شود.

در سیستم های آتش نشانی ساختمان معمولاً این شیرها در سایزهای 1½ اینچ و 2½ اینچ تولید می شوند و مطابق الزامات استانداردهای NFPA و استانداردهای آتش نشانی ساختمان نصب می گردند.

تفاوت شیر هیدرانت و شیر زاویه ای

بسیاری از افراد شیر هیدرانت و شیر زاویه ای را با هم اشتباه می گیرند، در حالی که کاربرد آن ها متفاوت است.
اگرچه هر دو شیر برای تأمین آب اطفای حریق استفاده می شوند، اما کاربرد و محل نصب آن ها کاملاً متفاوت است. شیر هیدرانت به عنوان نقطه برداشت آب از شبکه اصلی آتش نشانی عمل می کند و معمولاً در فضای باز، محوطه ها و معابر نصب می شود تا آتش نشانان بتوانند حجم زیادی از آب را برای عملیات اطفا تأمین کنند. در مقابل، شیر زاویه ای در داخل ساختمان و روی رایزرهای آتش نشانی نصب می شود و وظیفه آن تأمین آب مورد نیاز شیلنگ ها و جعبه های آتش نشانی ساختمان است.

از نظر ظرفیت جریان، شیر هیدرانت برای انتقال دبی های بسیار بالا طراحی شده و معمولاً مستقیماً به خودروهای آتش نشانی یا خطوط شیلنگ سنگین متصل می شود. اما شیر زاویه ای برای استفاده در سیستم های داخلی ساختمان طراحی شده و دبی آن متناسب با شیلنگ های جعبه آتش نشانی یا هوزریل است.

به بیان ساده، شیر هیدرانت منبع تأمین آب برای عملیات آتش نشانی در خارج ساختمان است، در حالی که شیر زاویه ای نقطه دسترسی به آب اطفای حریق در داخل ساختمان محسوب می شود. به همین دلیل هیدرانت ها معمولاً در محوطه، پارکینگ یا کنار خیابان دیده می شوند، اما شیرهای زاویه ای در داخل فایرباکس ها، رایزرها و راه پله های ساختمان نصب می گردند.

شیر هیدرانت = تأمین آب برای آتش نشانان از شبکه اصلی

شیر زاویه ای = تأمین آب برای شیلنگ های اطفای حریق داخل ساختمان

جنس متریال مورد استفاده در شیرآلات آتش نشانی

چدن داکتیل (Ductile Iron)

چدن داکتیل یکی از پرکاربردترین مواد در ساخت شیرآلات آتش نشانی، هیدرانت ها، شیرهای پروانه ای و شیرهای کشوئی اتصالات شبکه اطفای حریق است. این آلیاژ به دلیل استحکام بالا، مقاومت مناسب در برابر ضربه و دوام طولانی، جایگزین مناسبی برای چدن معمولی محسوب می شود.

تفاوت اصلی چدن داکتیل با چدن خاکستری در ساختار گرافیت آن است. در چدن خاکستری، گرافیت به شکل پولکی وجود دارد که باعث شکنندگی قطعه می شود؛ اما در چدن داکتیل، گرافیت به صورت کروی (Nodular Graphite) تشکیل می شود. این ساختار کروی موجب افزایش استحکام، انعطاف پذیری و مقاومت مکانیکی فلز می گردد.

مزایای چدن داکتیل در شیرآلات آتش نشانی شامل ،استحکام کششی بالا ، مقاومت زیاد در برابر ضربه و شوک های مکانیکی ، تحمل فشارهای کاری بالا ،مقاومت مناسب در برابر تنش های ناشی از ضربه قوچ (Water Hammer) ،طول عمر زیاد در شبکه های آبرسانی و اطفای حریق و قابلیت ماشین کاری و ریخته گری مناسب است .

به همین دلیل اکثر شیرآلات دارای تأییدیه های UL Solutions و FM Approvals از بدنه چدن داکتیل استفاده می کنند.

در شیرآلات آتش نشانی معمولا از فولاد استفاده نمیکنیم . اگرچه فولاد استحکام بالایی دارد، اما تولید بدنه پیچیده شیرآلات با فولاد هزینه بیشتری دارد. چدن داکتیل در عین داشتن مقاومت مکانیکی بالا، از نظر اقتصادی مقرون به صرفه تر بوده و قابلیت ریخته گری بسیار بهتری دارد؛ بنابراین بهترین گزینه برای تولید انبوه شیرآلات آتش نشانی محسوب می شود.

برنج (Brass)

برنج یک آلیاژ فلزی است که عمدتاً از مس (Copper) و روی (Zinc) تشکیل شده است. با تغییر درصد این دو عنصر می توان خواص مختلفی مانند استحکام، مقاومت به خوردگی و قابلیت ماشین کاری را به دست آورد.

در صنعت آتش نشانی، برنج معمولاً برای ساخت قطعاتی که مستقیماً با آب در تماس هستند استفاده می شود؛ مانند:

• شیرهای زاویه ای (Angle Valve)
• شیرهای هوزریل
• کوپلینگ ها و اتصالات شیلنگ
• نازل های آتش نشانی
• اجزای داخلی برخی شیرآلات

مهم ترین مزیت برنج مقاومت بسیار خوب آن در برابر زنگ زدگی و خوردگی است. برخلاف فولاد معمولی، برنج در تماس با آب به راحتی زنگ نمی زند و برای سال ها عملکرد خود را حفظ می کند.

و اما مزایای برنج عبارتند از :

• مقاومت بالا در برابر خوردگی
• عدم زنگ زدگی در تماس با آب
• ماشین کاری آسان و دقیق
• ظاهر زیبا و براق
• طول عمر بالا
• مناسب برای قطعات رزوه ای و اتصالات

چدن داکتیل معمولاً برای ساخت بدنه شیرهای بزرگ مانند پروانه ای، OS&Y و چک ولو استفاده می شود زیرا استحکام بالایی دارد و هزینه آن کمتر است.

اما برنج بیشتر در شیرهای کوچک تر و قطعاتی که نیاز به مقاومت بالاتر در برابر خوردگی و دقت ساخت دارند به کار می رود.

استنلس استیل (Stainless Steel)

استنلس استیل یا فولاد زنگ نزن، آلیاژی از آهن است که حداقل حدود 10.5 درصد کروم دارد. وجود کروم باعث تشکیل یک لایه محافظ بسیار نازک و نامرئی روی سطح فلز می شود که از زنگ زدگی و خوردگی جلوگیری می کند.
به همین دلیل استنلس استیل یکی از مقاوم ترین فلزات مورد استفاده در صنایع آتش نشانی، نفت و گاز، صنایع دریایی و صنایع غذایی محسوب می شود.

سیستم های آتش نشانی ممکن است سال ها در معرض رطوبت، آب، شرایط خورنده یا محیط های صنعتی قرار داشته باشند. استنلس استیل به دلیل مقاومت بسیار بالا در برابر خوردگی، گزینه ای ایده آل برای این شرایط است.

کاربردهای رایج استنلس استیل در ساخت :

• هوزریل های استیل
• فایرباکس های استیل
• شیرهای زاویه ای استیل
• هیدرانت های استیل
• پیچ و مهره های ضدزنگ
• سیستم های اطفای حریق دریایی
• شبکه های آب در محیط های خورنده

 پوشش اپوکسی

شیرآلات آتش نشانی معمولاً از چدن داکتیل یا چدن خاکستری ساخته می شوند. اگر سطح این قطعات فلزی بدون محافظ باقی بماند، در اثر تماس مداوم با رطوبت، آب، مواد معدنی و شرایط محیطی دچار خوردگی و زنگ زدگی خواهند شد. به همین دلیل تولیدکنندگان معتبر از پوشش اپوکسی برای محافظت از سطوح داخلی و خارجی شیرآلات استفاده می کنند.

پوشش اپوکسی لایه ای از رزین پلیمری بسیار مقاوم است که پس از اعمال روی بدنه شیر و پخت در دمای بالا، سطحی یکپارچه، سخت و مقاوم ایجاد می کند. این لایه مانع تماس مستقیم فلز با آب و هوا شده و از ایجاد زنگ زدگی، خوردگی و رسوب گذاری جلوگیری می کند.

روش پوشش دهی در محصولات UL/FM و برندهای معتبر، معمولاً از Fusion Bonded Epoxy (FBE) یا اپوکسی پودری الکترواستاتیک استفاده می شود. در این روش پودر اپوکسی روی بدنه پاشیده شده و سپس در کوره ذوب می شود تا پوششی یکنواخت و بسیار چسبنده ایجاد گردد.

مزایای پوشش اپوکسی در شیرآلات آتش نشانی عبارتند از ،محافظت مؤثر در برابر خوردگی و زنگ زدگی - افزایش طول عمر شیر و کاهش هزینه های نگهداری - جلوگیری از تشکیل رسوبات روی سطوح داخلی - حفظ کیفیت جریان آب در طول زمان - مقاومت بالا در برابر رطوبت و شرایط محیطی سخت و ایجاد سطحی صاف که افت فشار را کاهش می دهد.

در سیستم های آتش نشانی UL/FM ترکیب زیر را می بینیم:

• بدنه: چدن داکتیل
• دیسک: چدن داکتیل یا استنلس استیل
• شفت: استنلس استیل 304 یا 316
• نشیمنگاه: EPDM
• پوشش: اپوکسی پودری Fusion Bonded Epoxy (FBE)

به همین دلیل وقتی روی کاتالوگ یک شیر نوشته شده Ductile Iron Body + Epoxy Coating، در واقع بدنه اصلی چدن داکتیل است و برای محافظت در برابر خوردگی با پوشش اپوکسی پوشانده شده است؛ این رایج ترین ساختار شیرآلات آتش نشانی استاندارد در جهان محسوب می شود.

اگر چدن داکتیل را «قوی ترین و اقتصادی ترین» و برنج را «مقاوم ترین در برابر آب» بدانیم، استنلس استیل ترکیبی از هر دو مزیت را ارائه می دهد؛ یعنی هم استحکام بالا دارد و هم مقاومت فوق العاده در برابر خوردگی. تنها نقطه ضعف آن قیمت بالاتر است.

استانداردهای جهانی و تاییدیه های الزامی شیرآلات آتش نشانی

شیرآلات آتش نشانی دارای تأییدیه های UL و FM تحت مجموعه ای از آزمون های دقیق عملکردی، مکانیکی و هیدرواستاتیکی قرار می گیرند تا قابلیت اطمینان آن ها در شرایط واقعی حریق تضمین شود. این گواهینامه ها نشان دهنده انطباق محصول با سختگیرانه ترین الزامات صنعت حفاظت در برابر حریق بوده و اطمینان می دهند که تجهیزات از نظر کیفیت ساخت، استحکام، دوام و عملکرد، مناسب استفاده در پروژه های حساس و حیاتی هستند. استفاده از شیرآلات دارای تأییدیه UL/FM یکی از مهم ترین الزامات بسیاری از پروژه های صنعتی، تجاری و ساختمانی در سراسر جهان محسوب می شود.

UL چیست؟

UL Solutions یکی از معتبرترین سازمان های آزمون و صدور گواهینامه در جهان است. شیرآلات دارای تأییدیه UL تحت آزمایش های سختگیرانه ای از جمله موارد زیر قرار می گیرند:

• تست تحمل فشار کاری
• تست فشار هیدرواستاتیک
• تست نشتی بدنه و نشیمنگاه
• تست دوام و تعداد دفعات باز و بسته شدن
• بررسی کیفیت مواد اولیه
• ارزیابی عملکرد در شرایط اضطراری

پس از موفقیت در تمامی آزمون ها، محصول مجاز به استفاده از نشان UL می شود.

FM چیست؟

FM Approvals یک سازمان بین المللی مستقل است که تجهیزات حفاظت در برابر حریق را از نظر عملکرد و قابلیت اطمینان ارزیابی می کند.

در آزمون های FM مواردی مانند زیر بررسی می شود:

•  عملکرد واقعی در شبکه اطفای حریق
• مقاومت در برابر ضربه و فشار
• قابلیت اطمینان بلندمدت
• دوام در شرایط بهره برداری سخت

تفاوت UL و FM

UL تأیید می کند که محصول مطابق استاندارد ساخته شده است.

FM تأیید می کند که محصول در شرایط واقعی بهره برداری نیز عملکرد قابل اعتماد دارد.

به همین دلیل بسیاری از پروژه های مهم نفت، گاز، پتروشیمی، فرودگاهی و ساختمان های بلندمرتبه الزام می کنند که تجهیزات دارای هر دو تأییدیه UL و FM باشند.

چرا UL/FM اهمیت دارد؟

وجود این تأییدیه ها نشان می دهد که طراحی محصول توسط مراجع معتبر بررسی شده است, مواد اولیه مورد تأیید هستند tتولید کارخانه به صورت مستمر ممیزی می شود، عملکرد شیر در شرایط حریق آزمایش شده است. و کیفیت محصول در طول زمان کنترل می شود.

مهم ترین استانداردها و گواهینامه های محصولات WEFLO عبارت اند از:

UL Listed

تأییدیه UL Solutions نشان می دهد محصول تحت آزمون های ایمنی، فشار، نشتی، استحکام مکانیکی و عملکرد قرار گرفته و برای استفاده در سیستم های اطفای حریق مورد تأیید است. بسیاری از شیرهای پروانه ای، OS&Y، NRS، چک ولو و هیدرانت های WEFLO دارای UL Listed هستند.

FM Approved

تأییدیه FM Approvals یکی از معتبرترین گواهینامه های صنعت فایر پروتکشن است و نشان می دهد محصول در شرایط واقعی بهره برداری عملکرد قابل اعتماد دارد. بخش عمده ای از شیرآلات آتش نشانی WEFLO دارای FM Approval هستند.

AWWA

استانداردهای American Water Works Association مربوط به طراحی و ساخت تجهیزات شبکه های آب رسانی هستند. شیرهای کشویی WEFLO مطابق استانداردهای AWWA C515 و پوشش اپوکسی آن ها مطابق AWWA C550 تولید می شوند.

NFPA

محصولات WEFLO برای استفاده در سیستم های اطفای حریق طراحی شده اند و با الزامات استانداردهای National Fire Protection Association سازگار هستند. این موضوع برای پروژه های مبتنی بر NFPA 13 و NFPA 20 اهمیت زیادی دارد.

NSF-61 و NSF-372

برخی شیرهای WEFLO دارای گواهینامه NSF-61 و NSF-372 هستند که نشان می دهد برای تماس با آب آشامیدنی مناسب بوده و فاقد میزان خطرناک سرب هستند.

CE

برخی از محصولات WEFLO علاوه بر UL و FM دارای نشان CE نیز هستند که انطباق محصول با الزامات ایمنی و عملکردی بازار اروپا را نشان می دهد.

نکات طلایی در نگهداری، تست و بازرسی دوره ای شیرآلات آتش نشانی

عملکرد صحیح شیرآلات آتش نشانی تنها به انتخاب یک محصول باکیفیت محدود نمی شود؛ بلکه نگهداری و بازرسی منظم این تجهیزات نقش تعیین کننده ای در آمادگی سیستم اطفای حریق دارد. بسیاری از خرابی هایی که در زمان حریق مشاهده می شوند، ناشی از عدم انجام تست های دوره ای، خوردگی قطعات داخلی، گیر کردن مکانیزم شیر یا بسته بودن ناخواسته مسیر جریان آب است. به همین دلیل استانداردهایی مانند NFPA 25 برنامه مشخصی برای بازرسی، آزمایش و نگهداری شیرآلات آتش نشانی ارائه کرده اند.

 باز و بسته بودن شیرهای اصلی را به صورت منظم کنترل کنید

شیرهای اصلی مانند شیرهای پروانه ای، OS&Y و شیرهای کنترل رایزر باید همواره در وضعیت صحیح قرار داشته باشند. بسته بودن ناخواسته یک شیر می تواند کل سیستم اطفای حریق را از مدار خارج کند. در بسیاری از پروژه ها از سوئیچ های نظارتی (Supervisory Switch) برای کنترل وضعیت باز یا بسته بودن شیرها استفاده می شود.

نشتی و خوردگی بدنه شیرها را بررسی کنید

وجود نشتی در فلنج ها، اتصالات یا قسمت آب بندی شیر می تواند نشانه خرابی قطعات داخلی باشد. همچنین خوردگی بدنه، پیچ ها و اتصالات در طول زمان باعث کاهش عمر مفید تجهیزات و افزایش احتمال خرابی در شرایط اضطراری می شود.

عملکرد شیرهای یکطرفه و آلارم ولو را آزمایش کنید

شیرهای یکطرفه باید از برگشت جریان آب جلوگیری کنند و آلارم ولوها باید در زمان جریان یافتن آب، تجهیزات هشداردهنده را فعال کنند. انجام تست های دوره ای کمک می کند از عملکرد صحیح این تجهیزات در زمان حریق اطمینان حاصل شود.

شیرهای تست و درین را به صورت دوره ای استفاده کنید

شیرهای Test & Drain برای شبیه سازی عملکرد اسپرینکلر و همچنین تخلیه آب سیستم طراحی شده اند. استفاده منظم از این شیرها علاوه بر بررسی عملکرد تجهیزات هشدار، از گیر کردن مکانیزم داخلی آن ها نیز جلوگیری می کند.

وضعیت آب بندها و نشیمنگاه شیرها را کنترل کنید

فرسودگی آب بندها، پارگی لاستیک های EPDM و آسیب دیدگی نشیمنگاه ها می تواند باعث نشتی داخلی یا عدم آب بندی کامل شیر شود. این موضوع به ویژه در شیرهای پروانه ای و شیرهای زاویه ای اهمیت زیادی دارد.

مسیر دسترسی به شیرها را آزاد نگه دارید

تمامی شیرهای آتش نشانی باید به راحتی قابل دسترس باشند. قرار گرفتن تجهیزات، انبار کالا یا هرگونه مانع در مقابل شیرها می تواند در شرایط اضطراری زمان ارزشمند عملیات اطفای حریق را از بین ببرد.

نتایج بازرسی و تست ها را مستندسازی کنید

ثبت سوابق بازدید، تعمیرات و تست های دوره ای به شناسایی مشکلات احتمالی و برنامه ریزی برای تعمیر یا تعویض تجهیزات کمک می کند. این مستندات همچنین در ممیزی های ایمنی و بازرسی های آتش نشانی اهمیت بالایی دارند.
در نهایت باید توجه داشت که حتی بهترین و گران ترین شیرآلات آتش نشانی نیز بدون نگهداری صحیح نمی توانند عملکرد قابل اعتمادی داشته باشند. اجرای یک برنامه منظم بازرسی و تست مطابق استاندارد NFPA 25، ضامن آمادگی دائمی سیستم اطفای حریق و حفظ ایمنی ساختمان در شرایط بحرانی خواهد بود.

تخصص صباتام، در تامین تجهیزات و تاسیسات صنعتی

در پروژه های حفاظت در برابر حریق، انتخاب تجهیزات استاندارد و قابل اعتماد یکی از مهم ترین عوامل تضمین عملکرد صحیح سیستم در شرایط اضطراری است. در میان این تجهیزات، شیرآلات آتش نشانی نقش کلیدی در کنترل، هدایت و تأمین جریان آب ایفا می کنند و کیفیت ساخت آن ها تأثیر مستقیمی بر ایمنی ساختمان و عملکرد شبکه اطفای حریق دارد.

مجموعه صباتام صنعت با سال ها تجربه در حوزه تأمین و تولید تجهیزات آتش نشانی، راهکارهای تخصصی حفاظت در برابر حریق را برای پروژه های ساختمانی، صنعتی، نفت، گاز و پتروشیمی ارائه می کند. فعالیت ما تنها به تأمین تجهیزات محدود نمی شود، بلکه با تکیه بر دانش فنی، تجربه اجرایی و شناخت دقیق استانداردهای بین المللی، در زمینه انتخاب، طراحی و ارائه تجهیزات مورد نیاز سیستم های اطفای حریق نیز فعالیت داریم.

در بخش شیرآلات آتش نشانی، ما تأمین کننده محصولات دارای تأییدیه های معتبر بین المللی بوده و شیرآلات آتش نشانی برند WEFLO را به بازار ایران عرضه می کنیم. این برند یکی از تولیدکنندگان شناخته شده صنعت حفاظت در برابر حریق است که محصولات آن دارای تأییدیه های UL Listed و FM Approved بوده و مطابق با الزامات استانداردهای بین المللی طراحی و تولید می شوند.

شیرهای پروانه ای، شیرهای دروازه ای OS&Y، شیرهای یکطرفه، هیدرانت ها، آلارم ولوها و سایر تجهیزات این برند در پروژه های متعددی در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفته اند و به دلیل کیفیت ساخت، دوام بالا و عملکرد قابل اعتماد، مورد توجه مشاوران، پیمانکاران و بهره برداران سیستم های آتش نشانی قرار دارند.

علاوه بر تأمین تجهیزات، مجموعه ما در حوزه طراحی و تولید بوستر پمپ های آتش نشانی، پمپ خانه های کانتینری و تابلوهای کنترل پمپ آتش نشانی مطابق الزامات NFPA 20 نیز فعالیت می کند. این رویکرد باعث شده است بتوانیم علاوه بر تأمین تجهیزات، راهکارهای جامع و مهندسی شده ای را برای پروژه های مختلف ارائه دهیم.

هدف ما ارائه تجهیزاتی است که علاوه بر برخورداری از کیفیت و قابلیت اطمینان بالا، الزامات فنی استانداردهای NFPA، UL و FM را نیز پوشش داده و اطمینان لازم را برای عملکرد صحیح سیستم های اطفای حریق در شرایط بحرانی فراهم کنند.